Nghệ sĩ nhân dân mang quân hàm xanh

Chắc hẳn, người yêu nhạc cả nước nói chung và đồng bào, chiến sĩ nơi biên giới nói riêng, không còn xa lạ với tiếng hát, tiếng thơ ngọt ngào, da diết của Nghệ sĩ nhân dân Hà Vy. Với niềm say mê lao động nghệ thuật và không ngừng cống hiến suốt hơn nửa thế kỷ, chị là niềm tự hào khi nhắc đến những nghệ sĩ mang quân hàm xanh, trở thành niềm tự hào của quê hương Thủy Nguyên.

NSND Hà Vy (trái) biểu diễn tại Chương trình nghệ thuật Ngày thơ Việt Nam. Ảnh: Tuấn Bình

May mắn được gặp nghệ sĩ Hà Vy tại quê hương Thủy Nguyên trong ngày cuối tháng 3-2024, trong suốt cuộc nói chuyện, tận sâu trong đáy mắt nữ nghệ sĩ mặc áo lính vẫn sáng ngời niềm say mê khi chị nhắc đến những kỷ niệm đáng nhớ trong sự nghiệp hoạt động nghệ thuật của mình. Tiếng hát, tiếng ca của chị vang lên giữa vùng biên giới xa xôi, những trận chiến khốc liệt, át bom đạn một thời, rồi vượt qua những khó khăn thời bình, luôn nỗ lực cống hiến vì sự nghiệp văn hóa nghệ thuật nước nhà.

Nghệ sĩ Hà Vy tên thật là Nguyễn Thị Hà Vy, sinh ra trong gia đình giàu truyền thống cách mạng ở miền quê Thiên Hương (huyện Thủy Nguyên). Miền đất ngọt lành cùng lời ru, tiếng hát của bà, của mẹ cùng những điệu dân ca hát đúm, ca trù của quê hương sớm bồi đắp trong cô bé Hà Vy tâm hồn nghệ thuật với giọng ca trong trẻo, ngọt ngào. Khi vừa tròn 17 tuổi, sau khi biểu diễn tại chương trình hội nghị của xã, Hà Vy được NSND Lê Đóa, khi ấy là Phó trưởng Đoàn nghệ thuật Công an nhân dân vũ trang (nay là Đoàn văn công Bộ đội Biên phòng) ngỏ ý muốn tuyển chọn về đoàn để theo đuổi nghệ thuật chuyên nghiệp. Tháng 9-1973, chính là dấu mốc bắt đầu con đường hoạt động nghệ thuật của nghệ sĩ Hà Vy.

Chị rưng rưng hồi tưởng những năm tháng hào hùng, bám sát các trận địa trong chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam (1978), hát dưới làn đạn, trên các đồn, chốt biên phòng, động viên tinh thần chiến sĩ nắm chắc tay súng gìn giữ biên cương Tổ quốc. Trong chiến tranh bảo vệ biên giới phía Bắc (1979), chị tham gia biểu diễn tại các điểm chốt tiền tiêu, nơi chiến sự diễn ra ác liệt nhất trên địa bàn các tỉnh Hà Giang và Lào Cai (1979, 1983) và Cao Bằng (1985). Trong giai đoạn này, nhiều tác phẩm gắn với tên tuổi của chị được ghi dấu trong lòng cán bộ chiến sĩ như: “Hoa sim biên giới”, “Ngày mai anh lên đường”, “Hành khúc ngày và đêm”, “Tiếng súng đã vang trên bầu trời biên giới” cùng nhiều làn điệu dân ca các dân tộc Việt Nam… Cũng chính những năm tháng hoạt động nghệ thuật hết mình trong màu áo lính, nhiều chiến trường đã in dấu chân Hà Vy- Tuấn Bình, người đồng đội, cũng là bạn đời của chị. Hai vợ chồng nghệ sĩ- chiến sĩ cứ rong ruổi qua các chiến trường, tiếng hát cất lên ngay dưới tầm đạn pháo, theo bước chân của các chiến sĩ biên phòng đến những vùng biên cương xa xôi, hẻo lánh.

Bên chén trà, chị xúc động hồi tưởng về hành trình là học trò của các NSND hàng đầu về ngâm thơ Trần Thị Tuyết và Linh Nhâm. Tiếng thơ của chị vang lên trên sóng phát thanh Đài Tiếng nói Việt Nam từ năm 1974 đến nay. Chị cũng tự hào là một trong những nghệ sĩ hát ca trù được thu âm tại Paris (Cộng hòa Pháp) đóng góp vào hồ sơ đề nghị công nhận ca trù Việt Nam là Di sản văn hóa phi vật thể cần được bảo vệ khẩn cấp của nhân loại. Chị đặc biệt xuất thần khi trình diễn những ca khúc âm hưởng dân gian các dân tộc, với những nốt luyến láy, biểu cảm tinh tế như: “Người Nùng ơn Bác” (Dân ca Nùng Việt Bắc, năm 1987), “Tát nước đêm trăng” (dân ca Chăm Nam Bộ, năm 1990), “Liên khúc hát ru” (1995)…

Đến nay, dù ở tuổi ngoài 60, vui vầy cùng người bạn đời – người đồng đội và các con cháu, nghệ sĩ Hà Vy vẫn tự hào là nghệ sĩ được hát- thu âm trực tiếp trong nhiều chương trình truyền hình được công chúng yêu mến. Hiện, chị đảm nhiệm vai trò là Chỉ đạo nghệ thuật, Phó chủ nhiệm CLB nghệ thuật truyền thống Bộ đội biên phòng Hà Nội. CLB của chị thường xuyên biểu diễn phục vụ, giao lưu, làm thiện nguyện tại các địa bàn vùng sâu, vùng xa, các đồn biên phòng.

Với những đóng góp trong sự nghiệp hoạt động nghệ thuật, tháng 3-2024, nghệ sĩ Hà Vy vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Nghệ sĩ nhân dân. Chị bộc bạch: “Với tôi, phần thưởng cao quý nhất của nghề, bên cạnh những huân, huy chương tại các kỳ thi, hội diễn nghệ thuật chuyên nghiệp toàn quốc và các Liên hoan âm nhạc quốc tế, thì sự ghi nhận lớn nhất chính là tình cảm và sự yêu mến của đồng bào, chiến sĩ cả nước. Tôi tự hào là một trong những nghệ sĩ mang quân hàm xanh có những đóng góp nhất định trên hành trình nghệ thuật, gắn bó với nhiều cung đường biên giới cam go gian khổ. Dù ở vị trí nào, tôi cũng luôn hoạt động nghệ thuật với tâm thế của một nghệ sĩ – chiến sĩ, thực sự là nghệ sĩ của nhân dân, cống hiến cho nhân dân và vì nhân dân”./.

Theo Báo Hải Phòng