Theo Hòa thượng Kim Cương tử, nguyên Phó Chủ tịch Thường trực Hội đồng trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam (trong sách Bút tích Hòa thượng Kim cương tử): Chùa Hàm Long thuộc làng Đường Sơn (Thường Sơn), xã Thủy Đường, gần phố Núi Đèo và chùa Phù Lưu, xã Phù Ninh là hai trong số 27 ngôi chùa danh lanh do Đức Sư tổ Non Đông, quê ở làng Mông (làng Muống, Hải Dương) cho xây dựng vào cuối thời Lý, thế kỷ 12. Tháp chùa Thường Sơn ghi rằng môn đồ ngài Chân Nguyên Thông thiền sư (Tổ thứ 3 của phái Lâm Tế) sau chuyến nhập môn sang Trúc Lâm Yên Tử là Hòa thượng Tịnh Cơ đến khai hóa năm Chính Hòa thứ 23 (1702) đời vua Lê Hy Tông.

Thủy Nguyên từ xa xưa đã được mệnh danh là vùng đất địa linh nhân kiệt, nơi đây sơn thủy hữu tình, vừa có đồng bằng, lại có cả núi đồi, sông biển, đây lại là đầu mối giao thương giữa các trung tâm và vùng kinh tế, do đó có vị thế quan trọng trong phát triển kinh tế của thành phố nói riêng và cả nước nói chung. Người dân Thủy Nguyên được nuôi dưỡng và bồi đắp bởi một nền văn hóa mang tính vùng miền nổi trội, cũng bởi vậy mà đời sống tinh thần của người dân nơi đây rất đa dạng, phong phú. Đây cũng chính là nền tảng để xây dựng các thế hệ người dân Thủy Nguyên đoàn kết, gắn bó, luôn tích cực lao động, sản xuất và có tinh thần yêu quê hương, đất nước sâu sắc

Vùng đất Tràng Kênh – Bạch Đằng (huyện Thủy Nguyên), cách trung tâm thành phố Hải Phòng chừng 18km về phía Đông Bắc, là địa danh nổi tiếng với 3 trận thủy chiến chống quân xâm lược trong lịch sử nước ta. Những trận chiến đó gắn liền với tên tuổi các bậc hào kiệt: Vua Lê Đại Hành, Quốc Công Tiết chế Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn và Đức Vương Ngô Quyền. Để tưởng nhớ các vị anh hùng dân tộc lập nên những chiến thắng vang dội trên dòng sông lịch sử, người dân đã xây dựng khu di tích Bạch Đằng Giang – một quần thể kiến trúc quy mô bề thế, khang trang trên khu đất đắc địa của dãy núi Tràng Kênh.

Trong cảm quan huyền thoại của người Thuỷ Nguyên, thì vua Hùng đã từng về đất này dạy dân cấy lúa, trồng dâu nuôi tằm dệt vải, đúc đồng, đóng thuyền, đan lưới đánh bắt cá, tôm; lập phòng tuyến chống giặc biển.
Trong cảm quan huyền thoại của người Thuỷ Nguyên, thì vua Hùng đã từng về đất này dạy dân cấy lúa, trồng dâu nuôi tằm dệt vải, đúc đồng, đóng thuyền, đan lưới đánh bắt cá, tôm; lập phòng tuyến chống giặc biển.
Hang Vua ở xã Minh Tân, làng cau Cao Nhân, làng trầu Phù Lưu… đã trở thành dấu tích thiêng liêng của thời đại các vua Hùng trên vùng đất “quan yếu” Hải Phòng.

Huyện Thuỷ Nguyên ngày nay, tên cũ là huyện Thủy Đường. Tên gọi Thuỷ Nguyên có từ năm 1886 vì kiêng tên húy vua Đồng Khánh (Ứng Đường), nhưng vùng đất này đã hình thành từ rất sớm, vào loại cổ nhất Hải Phòng.